Willem, de kuiper

Wat een bedrijvigheid in de kuiperij van Groothoff aan de Gamersche straat. Er werd gezaagd, geschaafd, gestoken, gespannen, geklonken. Een paar keer per week stookten de gezellen de stoomoven hoog op om de staken en duigen buigzaam te maken. Een langdurig proces van drogen, verhitten, opbuigen en weer drogen. Als dat niet secuur gebeurde konden de kuipen lam trekken of barsten. Losse hoepels hingen in grote getalen aan de wand. Zo nu en dan klonk er een niet-Hollandse vloek.

Bron: Rijksmuseum
Bron: Rijksmuseum

Naar goede kuipen was altijd vraag. In de Franse tijd werd Willem Groothoff deftig ‘tonnelier’ genoemd; voor de bevoorrading van de schansen -van Sint-Andries tot aan Loevestein- was er behoefte aan zijn kuipen. Eind 1813 trokken de Fransen weg en kwamen de Pruisen, kon hij weer even Duits praten. Tot diep in Frankrijk gingen zijn kuipen met de fouragewagens mee.

In vredestijd kwam de gewone handel weer op gang. Ook voor een goede steenkuip voor de molensteen, gistkuipen voor de brouwerij en karntonnen kon men bij hem terecht.

Inhoudsmaten
Bij de invoering van het nieuwe stelsel van inhoudsmaten voor de Nederlanden in de jaren ’20 kreeg Willem Groothoff het razend druk. Op tijd had hij de werkplaats uitgebreid en mooi eikenhout ingeslagen. De goede ijkmeters van de pas aangestelde ijkmeesters hielpen hem zich aan de nieuwe maten te houden. Hij had een zekere naam opgebouwd: tot in Arnhem wisten ze hem te vinden.

Bron: Arnhemsche Courant 08-11-1823
Bron: Arnhemsche Courant 08-11-1823

In de Zaltbommelse almanak van 1826 moest nog steeds uitgelegd worden hoe de nieuwe maatverdeling in elkaar stak. Mudde, schepel, maatje, kop in plaats van schepel, pint, vat, kroes.

Vegelijkingstabel

In 1828 mocht Willem voor het ambachtsonderwijs in Zaltbommel een serie inhoudsmaten voor droge waren maken: een dubbele mud (turfton), de enkele mud voor aardappels, de halve mudde, waarvan de extra stevige versie gebruikt werd voor steenkool of kalk; verder een kward mudde en een schepel. Zo’n turfton kostte 8,50 guldens, voor de kalkton vroeg hij 8 guldens en een schepel deed 2,20.

Vanaf 1828 worden Willem en zijn vrouw Pauline genoemd als binnenvader en –moeder van het Gasthuis aan de Gasthuisstraat. De binnenvader was de ‘directeur’, de binnenmoeder had de leiding over de verzorging.

In 1835 had hij als kuiper voor 18,30 de binnenvader nog een aardige badkuip geleverd.

Kuip -3

Het gezin
Willem was in 1798 getrouwd met Pauline van Anrooy uit Nieuwaal. De familie Van Anrooy was een bekend geslacht in de Bommelerwaard.
Na zoon Willem (1801), kwamen er 3 meisjes: Willemijntje (1803), Catharina Geertruij (1804) en Anna Sophia (1806), als 5e kwam Jan Arnoldus (1809) ter wereld. Helaas werden de jongens niet oud, Willem stierf tussen 1804 en 1810, Jan Arnoldus in 1824, ook nog maar 14.
Van de meisjes is alleen Willemijntje getrouwd. Van Catharina is bekend dat zij winkelierster was.

In 1829 werd Willem voogd voor de 2 oudste zonen van broer Gerrit, die dat jaar was overleden. Had hij toch nog 2 ‘zonen’.

Een dag voor zijn overlijden wordt op 4 juli 1849 nog een testament opgemaakt, waarin de getrouwde dochter 350 gulden krijgt toegewezen, de andere dochters zijn erfgenaam voor de overige zaken.

Er lopen geen Groothoffen meer rond die van Willem afstammen.

Wilhelm GROOTHOFF W1, tonnelier (1810), kuiper, geboren op 22‑01‑1770 te Duisburg, overleden op 05‑07‑1849 te Zaltbommel op 79‑jarige leeftijd. Willem wordt ingeschreven in het Burgerboek van Zaltbommel d.d. 15 april 1793, waarbij [oom] Wm. de Bie zich “als borge constitueert”; 4 juli 1849 wordt bij de notaris een nieuw testament opgemaakt, waarin dochter Willemijntje driehonderdvijftig gulden krijgt toegewezen; voor de overige zaken zijn de andere twee dochters Catharina Geertruij en Anna Sophia erfgenaam.
Gehuwd op 28‑jarige leeftijd op 20‑10‑1798 te Zaltbommel, gehuwd voor de kerk op 08‑11‑1798 te Zaltbommel met Pauline van ANROOIJ, 28 jaar oud, geboren op 18‑07‑1770 te Nieuwaal, overleden op 18‑11‑1858 te Zaltbommel op 88‑jarige leeftijd, dochter van Jan Arentse van ANROOIJ en Willemke van HEUCKELOM.

Uit dit huwelijk:

  1. Willem GROOTHOFF W2, geboren op 02‑05‑1801 te Zaltbommel, gedoopt op 21‑05‑1801 te Zaltbommel, overleden 1804‑1810(wordt niet genoemd in “l’Etat de population” van 1810).
  2. Willemijntje (Wilhelmina) GROOTHOFF W2, geboren op 26‑02‑1803 te Zaltbommel (EP), gedoopt op 27‑02‑1803 te Zaltbommel, overleden op 14‑01‑1874 te Zaltbommel op 70‑jarige leeftijd.
    Gehuwd op 19‑jarige leeftijd op 02‑06‑1822 te Haaften met Hendrikus de WIJS, 29 jaar oud, onderwijzer te Hellouw (1849), geboren op 16‑03‑1793 te Heerewaarden, overleden op 30‑11‑1863 te Haaften op 70‑jarige leeftijd, zoon van Gradus de WIJS en Gerritje SPARO.
  1. Catharina Geertruij GROOTHOFF W2, winkelierster, geboren op 09‑10‑1804 te Zaltbommel(EP), gedoopt op 11‑10‑1804 te Zaltbommel, overleden op 14‑06‑1888 te Zaltbommel op 83‑jarige leeftijd.
  2. Anna Sophia GROOTHOFF W2, zonder beroep, ongehuwd, geboren op 09‑03‑1806 te Zaltbommel (EP), overleden op 10‑03‑1879 te Zaltbommel op 73‑jarige leeftijd, getuige is o.a. neef Arnold, 57 jr., gemeentebode; in de acte wordt als vader Frans (!?) Willem genoemd.
  3. Jan Arnoldus GROOTHOFF W2, geboren op 25‑11‑1809 te Zaltbommel(EP), gedoopt op 03‑12‑1809 te Zaltbommel, overleden op 21‑06‑1824 te Zaltbommel op 14‑jarige leeftijd.
Advertenties

4 gedachtes over “Willem, de kuiper

  1. Marco Groothoff

    Broer, het respect wordt alsmaar groter: heerlijk om bij Willem in de werkplaats te mogen kijken. En dat ondernemerschap van pa zit dus toch al langer in onze genen!

    Like

  2. André Booms

    Hé Volkert,

    Je verhaal over de kuiper doet me denken aan het vakman(vrouw)schap waar de laatste jaren steeds meer aandacht en waardering voor komt. Leuk om te lezen!

    Like

  3. Pingback: Stamboom Willem – Groothoff

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s