Johannis, brood- en banketbakker

Over de derde broer Groothoff die in Zaltbommel opduikt, Johannis, heb ik weinig achtergrondinformatie gevonden. Over zijn kinderen des te meer. Een zoon in de bakkerij, dat lijkt logisch; een andere zoon, 12 ambachten, weinig ongelukken, hij eindigt als gemeentebode; dan Frans Willem, alleen maar ongelukken, zelfs gevangenisstraf, tegenwoordig zou je hem  een draaideurcrimineel noemen, terwijl zijn dochter het brengt tot baronesse…
En sommigen van de 8 dochters van Johannis hebben ook heel wat te vertellen.
Maar dit is allemaal tweede generatie, voer voor later.

Johannis komt gelijk met zijn broer Hendrik in Zaltbommel wonen. In alle aktes wordt zijn naam als Johannes geschreven. De eerste en de laatste gevonden vermelding geven echter de naam Johannis. Daarom houd ik deze schrijfwijze aan. Allereerst in 1798 bij zijn inschrijving in het lidmatenregister van de kerk:

Zielen in 1798 W+H+J

Huwelijk
Johannis trouwt pas als hij 33 is. Duurde het even voor hij de ware had gevonden? Heeft hij gewacht tot zijn bruid 21 was? Hij huwt in 1809 met zijn schoonzusje, Jenneke Stapelkamp, nog net 20 jaar. Blijkbaar is het wel een goede keus. In 1836 wordt er van haar gezegd bij het ‘vrijgezellenfeest’ van dochter Willemijntje:

“Doch moeder Groothof wist ook raad
Om ons nog wat te verschaffen
Die goede vrouw vergeef ik gaarn
Haar vriendelijk bestraffen”

Johannis en Jenneke trouwen in Hurwenen, een dorpje een paar kilometer stroomopwaarts aan de Waal. Het is februari 1809. Is het te koud in de grote Maartenskerk van Zaltbommel? Als je hun kerkboeken doorbladert wordt er in die jaren nauwelijks getrouwd in de winter. In onze tijd speelt dit nog een grote rol: in het koor van de kerk is zelfs een aparte ruimte geplaatst, de ‘winterkerk’. Door alleen deze ruimte te verwarmen kan men ook het magnifieke orgel uit 1783 beschermen.

Huwelijksakte 1809
Huwelijksakte 1809 uit het Contraboek van de getrouwden te Hurwenen (Hervormde Gemeente)

Op vertoond attest van wettigen ondertrouw en onverhinderde proclamatiën zo ten Z.Bommel als ten Thiel en Rotterdam, zijn den 10. Februarij alhier in den Huwelijken Staat bevestigd, Johannes Groothoff, J.M. [jongeman], geboren te Duisburgh aan den Rhijn, en wonende te Bommel, en Jenneke Stapelkamp, J.D. [jonge dochter], geboren te Thiel, gewoond hebbende te Rotterdam, thans wonende te Thiel, en is daar van attest verzogt en verleend.

Tussen 1811 en 1831 worden 8 meisjes en 3 jongens geboren. Vier meisjes sterven op jonge leeftijd. De andere 4 en de 3 jongens trouwen allemaal. Het eerste huwelijk is in 1836 tussen Willemijntje (1814) en Johann Friedrich Wilhelm Silkrodt. Er is een levendige beschrijving van het ‘vrijgezellenfeest’, een week voor de trouwerij:

“En dadelijk was de boel gereed
En vrolijk aan het dansen
Er werd gezongen en gekust
Voor dat wij gingen schransen”

Meer daarover een andere keer.

Bakkerij
Johannis is bakker, wordt soms ook broodbakker genoemd.
In 1832 woont het gezin aan de Gamersche straat. Johannis is eigenaar van 2 woonhuizen en een stalling. De woonhuizen liggen tegenover elkaar, nrs. 88 en 810 op de kaart van het kadaster; de stalling ligt aan het Klooster, nr. 820.

Uitsnede Gamersche straat

Percelen 810 en 820 sluiten op elkaar aan.
Tot 1878 had familie Groothoff een bakkerij aan deze straat. Na vader Johannis werd zijn oudste zoon Christiaan bakker en later diens oudste zoon Johann.

RP-P-1890-A-15714
Bakkerij, 1860. Prent Van Eberhard Cornelis Rahms. Bron: Rijksmuseum.

De bakkerij wordt echter ook voor andere gelegenheden gebruikt, zoals in 1836:

“Maar moeten wij niet dansen ook
Wel zeker komt maar vrinden
De bakkerij is ruim genoeg
Muziek zult gij daar vinden.”

Zoutziederij
In 1844 komt ‘de zeer beklante Zuilichemsche zoutziederij en erf, gelegen aan de rivier de Waal, buitendijks met eene zeer ruime kade’ te koop.
‘Op het erf bevinden zich ruime vierkante pannen, een pekelkelder, ruime eikenhouten filtreer- en woestbakken, drie, groote eikenhouten dennen of magazijnen, waarvan de wanden met hout beschoten zijn, turfloods enz. Een door palissaden afgesloten erf, een geheel gemetselde den of magazijn.
Tot slot een roijaal heerenhuis, hebbende een heerlijk uitzigt op de rivier de Waal, naast de vorige percelen gelegen, bevattende een fraaije vestibule en gangen, acht ruime kamers, allen gestucadoord, waarin 5 marmeren schoorsteenmantels, veel groote kasten en goede services, luchtige zolders met beschoten kappen met lood opgeboeid en met ruime zakgoten…’
Het gemetselde magazijn en het herenhuis zijn  ‘7 palmen boven de hoogstbekende ijsstopping en rivierhoogte geleegen’. En vergeet ‘de oprijdlaan niet, sierlijk aangelegd, met fijne heesters bepoot, en door een ijzeren hek van den algemeenen rijweg afgescheiden.’

De publieke veiling in juli brengt echter te weinig op. In de krant verschijnt dan de volgende advertentie:Zoutziederij adv 1844

Ik weet niet of Johannis ook mee geboden heeft, maar in 1846 koopt hij samen met zijn schoonzoon Johannes van Randwijk de zoutziederij. Van Randwijk is getrouwd met de oudste dochter, Catharina Geertruij (1811). Het gezin Van Randwijk gaat in Zuilichem wonen en vader Johannis stelt zijn tweede zoon Arnold aan als beheerder. Ook Arnold gaat met zijn gezin in Zuilichem wonen. Beiden noemen zich zoutzieder. In 1855 komt zijn vaders aandeel op naam van Arnold te staan, maar een jaar later wordt de hele zoutziederij aan de gemeente verkocht. Het gezin Van Randwijk verhuist naar Dordrecht en Arnold, inmiddels weduwnaar, gaat met zijn tweede vrouw in Zaltbommel wonen.

Brood- en banketbakker
In 1850 is Johannis getuige bij het huwelijk van zoon Christiaan en Anna Clasina van Driel; ook vader Van Driel is getuige. Als 4e getuige zien we A. Groothoff: broer Arnold, de zoutzieder.

Handtekeningen 1850

In deze laatste levensjaren noemde Johannis zich brood- én banketbakker.
Hij overlijdt op 76 jarige leeftijd. Jenneke laat een advertentie plaatsen in de Opregte Haarlemsche Courant, een van de eerste overlijdensadvertenties in de familie.

Adv Johannis overlijden 1852

Nageslacht
Alle drie de zoons hebben kinderen en kleinkinderen. Een kleinzoon van Christiaan is de bekende voetbalscheidsrechter Christiaan Jacobus Groothoff.
Arnold heeft gestudeerde kinderen, 2 promoveren er zelfs. Een aantal kleinkinderen bereiken hoge posities; Christiaan Theodoor wordt directeur van de Staatsmijnen. Er zijn nakomelingen tot in Australië en Brazilië.

Kijk voor een overzicht van het gezin van Johannis bij zijn stamboom.

Advertenties

2 gedachtes over “Johannis, brood- en banketbakker

  1. Bregje

    In deze aflevering is de familie Groothoff voor mij gaan ‘leven’. Boeiend en interessant heb je verhaald, mét documentatie, over een deel van het reilen en zeilen van deze personen.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s