Hendrik, landbouwer

Hendrik, de tweede stamhouder in deze familiegeschiedenis, is geboren in Duisburg. Zie het verhaal van de 5 stamhouders. Zo rond z’n 25e kwam hij naar Zaltbommel. In april 1800 trouwde hij met Willemke Stapelkamp, vaak Willemijntje genoemd. Zij kwam uit Tiel en woonde een tijdje in Rotterdam. Zij trouwden op 28 april in Zaltbommel op het stadhuis, twee dagen later voor de kerk in Tiel.

In 1803 kochten zij een huis aan de Gasthuisstraat, met stalling en bouwhuis
…aan en bij de anderen gelegen, mitsgaders een hof of tuin, gedeeltelijk mestplaats , agter het erf van dezen stad aan de wal aldaar gelegen met het recht van uit- of doorweg door de steeg of gang naar den hof en mestplaats…”
voor het bedrag van 2200 gulden. Een bouwhuis is een werkplaats bij een woning, een schuur of een stal. In 1804 is er een acte opgemaakt voor de schepenen van Zaltbommel: een schepenschuldbrief. Zij kopen het huis van mevrouw H.W. Finman,  weduwe en erfgename van wijlen den ontvanger M. Mesteecker.

Schepen schuldbrief 1804
Schepen schuldbrief 1804

Om de acte is een verzegeld voorblad gevouwen. Van het zegel is weinig over, de schuldbrief laat mooi de tand des tijds zien.

Zegel bij koopacte-klein

Hendrik was landbouwer, maar woonde in de stad. Niet zo vreemd als het lijkt, in Zaltbommel waren een flink aantal stadsboerderijen. Tot in de jaren ’60 van de 20e eeuw vond je er melkstallen met koeien in de bebouwde kom.
Omdat de hof en de mestvaalt achter woonhuizen en een aantal scholen liggen, wordt er recht van overpad verleend. Op de oudste kadastrale kaart van 1832 is de ligging nog goed te zien.

Bron: Beeldbank van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Bron: Beeldbank van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Aan het eind van de Gasthuisstraat loop je zo tegen nr. 204 op, het woonhuis (met bouwhuis en stalling); de hof is nr. 199 en een extra stalling nr. 196. Die stalling en de hof (nrs. 196 en 199) zijn hier op de kaart te vinden achter een heel rijtje scholen, de  Latijnsche, de Stads Armenschool en de Fransche School. Goed is de steeg naast de Latijnsche school te zien. (klik op de kaart en foto’s voor meer details)

Op een afbeelding van voor 1900 is links achterin (op locatie nr. 204) aan het einde van de straat een flink woonhuis te zien. Als die woning  50 jaar of ouder is, was dat de woning waar Hendrik en Willemijntje woonden.

Gasthuisstraat voor 1900
Gasthuisstraat voor 1900

Rond 1900 is die woning afgebroken; vanaf die tijd staat er op ansichtkaarten een nieuwe dubbel woonhuis op die hoek.

Gasthuisstraat na 1900
Gasthuisstraat na 1900

In de loop der jaren had Hendrik her en der wat lapjes grond verworven. Bijvoorbeeld net buiten de stad op de wal; in 1846 werd er door de gemeente een houten tent als wachtlokaal voor de stoomboot geplaatst.

Kade van Zaltbommel
Kade van Zaltbommel

Er is een ets uit 1854, waarop een stoomboot Zaltbommel aandoet; het gebouwtje links zou zomaar de houten tent op de hof van Groothoff kunnen zijn.

Bron: Rijksmuseum

Gezin
Hendrik en Willemijntje krijgen een groot gezin: 12 kinderen worden geboren. Zeven van hen trouwen. In het volgende blog zal ik de familierelaties uit de doeken doen.